گزارش تعیین موقعیت ارتفاعی و مسطحاتی چاه های پیزومتر با استفاده از GPS دو فرکانسه

گزارش تعیین موقعیت ارتفاعی و مسطحاتی چاه های پیزومتر با استفاده از GPS دو فرکانسه

 

 

      

 

 

مجری: شرکت مهندسین مشاور جهان نقشه پرداز

گردآورندگان: عباس خالقی نژاد، محمدیعقوب بوالی، رضا محمدی

پاییز ۹۸

—————————————————————————————————————-

فهرست

مقدمه

معرفی پروژه

تفاوت چاه های مشاهده ای و پیزومتر

لوزم اجرای چاه ها پیزومتر

  فاز های پروژه

مدل سعادت

مقایسه هزینه  اجرایی پروژه به دو روش ترازیابی مستقیم و مشاهدات ماهواره ای

چالشهایی بر سر راه پروژه

نتیجه گیری

 

——————————————————————————————————————-

باسمه تعالی

 

مقدمه

 

پیزومتر چیست ؟

پیزومتر برای اندازه گیری فشار اب زثیرزمینی در یک نقطه (عمق) استفاده می گردد.

پیزومتر ها معمولا از یک لوله باریک تشکیل شده که فقط قسمت کوچکی از آن (معمولا سر آن) باز بوده و سطح آب (فشار) عمق خاصی از آبخوان را نشان می دهد.

هدف پروژه

هدف از انجام عملیات تعیین موقعیت ماهواره ای GPS و ترازیابی در این پروژه ، تعیین موقعیت سه بعدی x,y,h یک نقطه در محل سرچاه به منظور دستیابی به  عمق آب با استفاده از GPS دوفرکانسه، جهت انجام مطالعه و برسی عمق آب سفره های زیر زمینی در پریود های زمانی مختلف می باشد.

 

 

معرفی پروژه

کارفرما :

شرکت آب منطقه ای استان خراسان جنوبی

مشاور:

شرکت مهندسین مشاور جهان نقشه پرداز

موقعیت پروژه :

محل انجام پروژه پهنه استان خراسان جنوبی می باشد که چاههای پیزومتری عمدتا در شهرستانهای بیرجند ، خوسف ، نهبندان ، سربیشه ، سرایان،  فردوس  و قائن به صورت پراکنده قرار دارد که محدوده آن در تصاویر زیر نشان داده شده است.

موقعیت چاه ها در دو منطقه قائن و فردوس

موقعیت چاه ها در مناطق سرایان، بیرجند و مختاران

 

تفاوت چاه مشاهده ای و چاه پیزومتر

چاه مشاهده ای  observation well یا monitoring well:

کلیه چاه هایی که در مناطق مناسب آبخوان حفر و از آن ها برای اندازه گیری سطح آزاد آب زیرزمینی و نوسانات آن استفاده می شود، صرف نظر از قطر و وجود یا عدم وجود لوله جدار، چاه یا چاهک مشاهده ای نامیده می شوند.

چاه مشاهده ای معمولا دارای اسکرین طولانی بوده و طول زیادی از ضخامت اشباع را در بر می گیرد، در نتیجه ممکن است از چند لایه آب بگیرد و سطح آبی که  در آن مشاهده گردد معادل فشار آب میانگین در لایه ها و اعماق مختلف آبخوان باشد.

 

چاه پیزومتر  piezometer well :

پیزومتر برای اندازه گیری فشار آب زیرزمینی در یک نقطه (عمق) استفاده می گردد. پیزومترها معمولا از یک لوله باریک تشکیل شده که فقط قسمت کوچکی از آن (معمولا سر آن) باز بوده و سطح آب (فشار) عمق خاصی از آبخوان را نشان می دهد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

اگر جریان آب زیرزمینی کاملا افقی نبوده و مولفه عمودی جریان وجود داشته باشد یا با یک سیستم چند آبخوانه روبرو باشیم، استفاده از چاه مشاهده ای خطاهایی را در فهم هیدرولیک جریان آب زیرزمینی به وجود می آورد و بایستی از پیزومترها بهره گرفت.

انواع خاصی از سیستمهای پیزومتری وجود دارند که امکان رصد فشار آب یا نمونه گیری کیفی از اعماق مختلف را درون یک چاه فراهم میکنند:

 

 

لزوم اجرای چاه های پیزومتر

آب یکی از اجزای حیاتی زندگی است که وجود ان برای بسیاری از فعالیت های اقتصادی ضرورت دارد. آب شیرین در کره زمین فقط حدود ۳ درصد از کل آب موجود بوده و فقط ۳۶/۰ درصد آن قابل استفاده میباشد.

فراوان ترین منبع قابل دسترس آب شیرین در دنیا آب زیر مینی است که ۹۷ درصد منابعکل آب شیرین (به جز یخ های قطبی و یخچال ها ) را تشکیل می دهد و گاهی ثروت پنهان نامیده میشود ، چراکه وجود و اهمیت آن به خوبی شناخته نشده است .

به همین دلیل ، اقدامات لازم و موثری به منظور حفاظت و مدیریت آن با روش های پایدار محیط زیستی ، یا انجام نمیشود یا بسیار دیرصورت میگیرد و اغلب در زمان وقوع خشکسالی در بعضی مناطق ، اهمیت آن بیشتر قابل رویت است.

یکی از منابع بسیار مهم تامین آب مورد نیاز بشر ، آب های زیر زمینی اند. بنابر این  انجام عملیات پایش برای دستیابی به اطلاعات کافی درباره ویژگی های کمی و کیفی آب زیرزمینی ضروری است.

 

 

 

فاز های پروژه

۱- فاز مطالعاتی:

۱-۱- شناخت منطقه

 

 

 

۲-۱- امکان سنجی

ضمن شناسایی کامل منطقه نسبت به پیش طراحی پروژه جهت بررسی امکان اجرای پروژه با توجه به شرایط موجود اقدام و همچنین وجود نقاط چند منظوره سازمان با فواصل مناسب نسبت به مناطق مورد نظر بررسی و با سازمان نقشه برداری شمال شرق کشور نیز هماهنگی های لازم انجام شد.

۲- فاز طراحی:

۱-۲ انتخاب روش انجام پروژه

هدف اصلی در این پروژه تعیین موقعیت  ارتفاعی  و مسطحاتی چاه های پیزومتر می باشد. می توان گفت روشی که بیشترین دقت را  می تواند داشته باشد، روش ترازیابی مستقیم است  اما به دلیل این که این روش با توجه به تعداد چاه های این پروژه  (۲۳۴ چاه )   بسیار هزینه بر می باشد از روش مشاهده شبکه ی مسطحاتی، تعیین مختصات نقاط با استفاده از مشاهدات ماهواره ای GPS در نظر گرفته شده است، از سیستم تصویر UTM و سطح مبنای ارتفاعی WGS84 و همچنن برای مشاهدات ارتفاعی به صورت ترازیابی رفت و برگشت از روش مستقیم زمینی و مشاهدات ماهوارهای GPS استفاده شده است.

۲-۲- نیروی انسانی

اکیپ زمینی متشکل از ۵ نفر که یک نفر مسئول اکیپ، دو نفر مهندس نقشه بردار و دو راننده جهت انجام عملیات زمینی معرفی شدند.

۳-۲- تهیه ابزار های مورد نیاز پروژه

به دلیل استفاده از دو روش مشاهدات ماهواره ای GPS و ترازیابی مستقیم زمینی نیاز به دستگاه گیرنده GPS و ترازیاب مشهود بود که به این منظور ست کامل GPS یک دستگاه لایکا ۱۲۰۰ و دو دستگاه GPS IRO G3B دوفرکانسه با تمامی متعلقات و به همراه یک دستگاه دوربین ترازیاب مدل ۲NAK جهت شروع عملیات زمینی و فاز اجرا در نظر گرفته شد.

۴-۲ انتخاب محل ایستگاه ها

با توجه به بخش نامه ها و دستورالعمل های موجود محل ایستگاه ها با شرایط زیر انتخاب شده است :

۱- بررسی امکان برقراری دید مستقیم بین دو ایستگاه مجاور

۲- وجود دید کامل به منطقه و امکان استقرار سه پایه در محل ایستگاه

۳- اجتناب از انتخاب نقاط در زمین های سست ونرم، زراعی و باتلاقی وکنار رودخانه ها به منظور برخورداری از استحکام

و پایداری لازم

۴- انتخاب نقاط درمحل هایی که دست خوش تغییرات نمی شوند

۵- امکان دسترسی ساده و سریع به محل ایستگا های انتخابی

۶- استفاده از ایستگاه های موجود در محل چاه ها

۳- فاز اجرا

۱-۳ ایجاد ایستگاه های دائم به تعداد و در منطقه مورد نیاز

با توجه به موقعیت تقریبی چاههای پیزومتری ، ایستگاههای ژئودزی مورد نیاز بر اساس دستورالعمل سازمان نقشه برداری و با توجه به موقعیت ایستگاههای دائم ، تعداد ۶ ایستگاه اصلی و ۶ ایستگاه فرعی توسط شرکت جهان نقشه پرداز در منطقه ایجاد شد.

۱–  حفر زمین به عمق لازم cm50*cm30*cm30

۲– نصب آرماتور پیش بینی شده به ضخامت ۱۴میلیمتر و آجدار

۳– بتن ریزی در ابعاد استاندارد cm60*cm30*cm30

نمونه ای از ایستگاه های ساخته شده با استاندارد و ماندگاری مناسب

نمونه ای از ایستگاه های اصلی و فرعی ایجاد شده در منطقه

 

 

 

 

 

 

 

نمونه ای از دهانه چاه ها

۲-۳ شرح عملیات زمینی:

عملیات زمینی شامل تعیین موقعیت نقاط سرچاه با استفاده از GPS دو فرکانسه و عملیات ترازیابی به صورت رفت و برگشت مستقیم زمینی می باشد که در ادامه به شرح آن پرداخته می شود.

در این مرحله پس از ابلاغ لیست مختصات چاه ها از طرف کارفرمای محترم در قالب فایل اکسل ، این نقاط در محیط نرم افزار Google Earth وارد می شود که با تبدیل فایل اکسل به فایل kml می توان از GPS تلفن همراه جهت موقعیت یابی نسبی محل چاه ها استفاده کرد.

قبل از شروع عملیات از صحت و کالیبره بودن تمامی تجهیزات اعم از ترازیاب ، GPS ، شاخص ها و نوار اندازه گیری اطمینال حاصل شده است . همچنین نزدیک ترین نقاط شبکه مبنایی مسطحاتی و ارتفاعی سازمان نقشه برداری NCC در منطقه مشخص و موقعیت و مختصات تقریبی آن نیزشناسایی گردیده است.

 

ورود فایل اکسل مختصات چاه ها در نرم افزار Google Earth

 

در ادامه پس از مشخص شدن نقطه مبنا NCC و محدوده نقاط چاه های پیزومتریک منطقه عملیات طراحی و نحوه مثلث بندی برای یک منطقه به صورت مستقل از مناطق دیگر انجام می گردد به طوری که زوایا ترجیحا به صورت مثلث متوازی الاضلاع و دارای اضلاع نسبتا برابر باشد همچنین با توجه به فواصل نسبتا زیاد چاه ها از یکدیگر (متوسط فاصله چاه ها ۵ کیلومتر) میبایست زمان و  مسیر حرکت دستگاه ها ROVER  قبل از شروع عملیات طراحی گردد تا از اتلاف زمان جلوگیری شود. پس از مشخص شدن نقاط مبنا،چاهها مورد نظر،نحوه مثلث بندی ، مسیر حرکت و کنترل تجهیزات اکیپ زمینی آماده شروع عملیات زمینی میگردد.

بدین صورت که یه دستگاه GPS بر روی نقطه معلوم نقطهNCC یا نقطه انتقالی از شبکه سازمان و دو دستگاه دیگر بر روی چاه های مورد نظر مستقر و مشاهدات بین BASE LINE ها به صورت همزمان انجام میشود.

لازم به ذکر است که ایجاد ساختمان  شبکه(ماندگار) برای این چاه ها طبق توافق و دستور نماینده شرکت جهان نقشه پرداز با کارفرما لازم نبوده و از بتن ایجاد شده برای هر چاه که دارای ابعاد بتن ۱ متر در ۱ متر مربع است استفاده میگردد و لذا جهت مشخص شدن یک نقطه خاص بر روی سطح مقطع چاه از رنگ روغن آبی و میخ فولادی و یا حکاکی روی بتن استفاده گردید.

 

ایجاد و مشخص کردن نقاط

 

پس از مشخص شدن یک نقطه با استحکام بالا بر روی بتن چاه پیزومتریک طبق آنچه ذکر گردید دستگاه استقرار میگردد و تنظیمات دستگاه از نظر زاویه CUT OF ANGELE  بر روی ۱۵ درجه ،  نرخ ثبت مشاهدات به میزان ۵ ثانیه و وارد کردن  نام چاه و ارتفاع  دستگاه عملیات اندازه گیری شروع می شود.

لازم به ذکر است با توجه به حساسیت ارتفاع نقاط در این پروژه ، و جلوگیری از هر گونه خطای احتمالی و انسانی ارتفاع دستگاه در دو مرحله یعنی در زمان استقرار و سانتراژ کردن دستگاه و در زمان اتمام عملیات و جمع آوری دستگاه از روی چاه،  قرائت نوار اندازه گیری انجام گرفته است.

۳-۳-تغییرات تعداد چاه ها:

تعداد چاه های اعلام شده از سوی کارفرما با توجه به تفکیک منطقه ای ۲۳۴ حلقه می باشد اما تعداد چاه های برداشت شده در این پروژه ۲۱۶ حلقه است که این کاهش عواملی مختلفی داشته است که در ذیل به آن ها پرداخته شده است:

۱- تعدادی از چاه های قابلیت دسترسی نداشتند.

۲- تعدای از  دهانه چاه ها تخریب شده اند.

۳- تعدادی از چاه ها استفاده ای نداشته و عملا از مدار مطالعاتی خارج شده اند.

۴-۳- انجام مشاهدات ماهواره ای جهت تعیین مختصات ایستگاه ها  GPS:

برای تعیین مختصات دقیق ایستگاه های احداث شده با توجه به گستردگی و اهمیت کار از دستگاه های GPS سه فرکانسه مدلTRIMBLE با متعلقات لازم بر اساس دستور العمل ها و بخش نامه های استاندارد موجود استفاده گردید و مشاهدات بر اساس همپوشانی زمانی با ایستگاههای دائم NEHB  ، QAEN و FERD و BJND ( نهبندان ، فردوس ، بیرجند و قائن ) انجام و  پس از انجام محاسبات لازم رایانه ای تمام ایستگاه ها دارای مختصات دقیق شدند.اما مسئله ای که در این روش وجود دارد تفاوت بین ارتفاع سطح بیضوی  و سطح ژئوئید است.

همانطور که میدانید مشاهدات GPS  ارتفاع برداشت  از سطح بیضوی (سطح مرجع فرضی) را به ما میدهد اما ارتفاعی که ما به آن نیاز داریم ارتفاع از سطح ژئوئید (ارتفاع از سطح آب های آزاد)  می باشد، بنابر این موضوعی که در این پروژه حائز اهمیت است تبدیل ارتفاع چاه ها ی برداشت شده از سطح بیضوی GPS به سطح ژئوئید است.

بنا براین به منظور برطرف کردن این مسئله  مختصات ارتفاعی تمام چاه های پیزومتر برداشت شده را به کمک مدل سعادت به ارتفاع ژئوئید تبدیل کردیم  البته با در نظر گرفتن میزان دقت این روش و اعمال تصحیحات مورد نیاز.

۵-۳- تعیین دقت تبدیل ارتفاع بیضوی به ارتفاع ژئوئید

به منظور تعیین دقت این تبدیل سطح خراسان جنوبی را به ۱۳ منطقه تقسیم کرده و سپس در هر منطقه ۲ نقطه را برای ترازیابی مستقیم در نظر گرفتیم و سپس مختصات به دست آمده برای هر چاه را با مختصات تبدیل شده به روش سعادت مقایسه کردیم تا اختلاف بین دو مدل به دست آید که خوشبختانه در این منطقه دقت مورد قبول بود اما ممکن است این روش در برخی مناطق جواب ندهد. لازم به ذکر است که ۱۳ منطقه ذکر شده به ۲ فاز تقسیم شده اند به این صورت که، فاز اول به ۶ منطقه و فاز دوم به ۷ منطقه تقسیم شده است.

مدل سعادت

۱- معرفی مبنا و سیستم ارتفاعی مورد استفاده در ایران

یکی از مباحث مهم در پروژه‌های عمرانی و نقشه‌برداری، تعیین ‌ارتفاع نقاط از سطح مبنا در یک سیستم ارتفاعی مشخص است. در ایران با توجه به نصب ایستگاههای تایدگیج در سواحل جنوبی کشور، ایستگاهDN-G1001  واقع در بندرعباس بعنوان نقطه مبنای ارتفاعی شبکه ترازیابی دقیق کشور در نظر گرفته شده که ارتفاع این ایستگاه در سال ۱۳۷۴، از سطح متوسط دریا بر اساس مشاهدات پیوسته پنج ساله تایدگیج مستقر در بندر شهید رجایی، برابر ۳٫۷۷۷m  تعیین گردید.

سپس با تجهیز سازمان‌ نقشه‌برداری کشور به دستگاه های ترازیاب رقومی، عملیات ترازیابی بر روی ایستگاههای شبکه ‌ترازیابی دقیق کشور بر اساس تصمیمات اتخاذ شده، مجدداً از نیمه دوم سال ۱۳۸۰ تا اواخر سال ۱۳۸۸ تکرار گردید. پس از آن با انجام پردازش‌های لازم و تکمیل جمع‌آوری داده‌های جانبی، ارتفاع ایستگاههای شبکه ترازیابی دقیق کشور در سیستم ارتفاعی اًرتومتریک تحت عنوان تعدیل ارتفاعی سال ۱۳۹۲ Height System 2014  IRHS2014: Iranian  محاسبه شد. در این محاسبات با توجه به تکمیل اندازه‌گیری شتاب‌ثقل بر روی ایستگاههای شبکه ترازیابی دقیق درجهیک، علاوه بر تعیین تصحیحات مربوط به میدان‌ثقل زمین (تصحیح اُرتومتریک)، تصحیحات جانبی نظیر انکسار، ضریب انبساط طولی و کالیبراسیون شاخص‌ها نیز اعمال گردید. در تعیین ارتفاع نقاط شبکه مذکور، مشابه سیستم ارتفاعی قدیم IRHS1998، ایستگاهDN-G1001 بعنوان نقطه مبنایارتفاعی در نظر گرفته شده است.

۲- سطح مبنای ارتفاعی و مدل ژئوئید محلی ایران

ژئوئید بعنوان یکی از سطوح همپتانسیل میدانثقل زمین که سطح متوسط آبها را به بهترین شکل ممکن تقریب می‌زند، برای سال‌ها مورد توجه ژئودزین‌ها و پژوهشگران علوم زمین بوده است. گاوس اولین کسی بود که تقریب ذکر شده فوق را برای ژئوئید در سال ۱۸۲۸ بعنوان سطح ریاضی زمین ارائهکرد. بعدها لیسینگ سطح تعریف شده توسط گاوس را ژئوئید نامید.

کاربرد عملی مشخص بودن این سطح مبنای ارتفاعی، تبدیل ارتفاع‌های ژئودتیک اندازه‌گیری شده توسط گیرنده‌های GNSS به ارتفاع اُرتومتریک و کاهش حجم قابل توجه عملیات ترازیابی بعنوان کاری پرهزینه و زمان‌بر با توجه به رابطه۲ است.

 

 

مفهوم ارتفاع ژئوئید

 

برای تعیین مدل ژئوئید نیاز به داده‌های شتاب‌ ثقل با توزیع یکنواخت در کل کره‌زمین می‌باشد. ولی در عمل می‌توان با تلفیق داده‌های ماهواره‌ای و زمینی، طول‌موج‌ های بلند ارتفاع ژئوئید را که سهم عمده‌ای در محاسبات دارند، با استفاده از مدل‌های ژئوپتانسیلی جهانی تعیین نمود، در حالی که برایمحاسبه طول‌موج‌های کوتاه نیاز به داده‌های ثقل‌سنجی زمینی و بکارگیری روش‌های مناسب مدل‌سازی محلی است.

 

مدل ژئوئید محلی IRG2016

 

پراکندگی ۱۲۸۸ ایستگاه GNSS/Levelling موجود در کشور

 

البته باید توجه داشت؛ همانطور که قبلاً اشاره شد دستیابی به مدل‌های دقیق‌تر نیازمند اندازه‌گیری داده‌های مدنظر در سطح کشور با دقت و پراکندگی مناسب می‌باشد که با توجه به اهمیت موضوع باید مورد توجه بیشتر قرار گیرد. در حال حاضر دقت مدل‌ ژئوئید محلی ارائه شده تنها جوابگوی تهیهنقشه‌های با مقیاس کوچکتر از ۱:۲۰۰۰ و فاصله خطوط تراز بیش از دو متر است.

۳- محاسبات نقطه‌ای:

در این حالت با مشخص کردن موقعیت نقطه و پارامترهای مدنظر ارتفاع ژئوئید و مقدار تصحیح از سیستم ارتفاعی جدید به سیستم ارتفاعی قدیم کشور به دو صورت یکی بر اساس “درونیابی شبکه نقاط ۲٫۵’×۲.۵′ و دیگری بر اساس “محاسبات مجزا” تعیین می‌گردد:

در صورت انتخاب گزینه “درونیابی شبکه نقاط ۲٫۵’×۲٫۵′، پس از انتخاب نوع پارامترهای محاسبات، تنها طول و عرض جغرافیایی نقطه مدنظر معرفی می‌شود و نیازی به معرفی ارتفاع بیضوی نیست.

در صورت معرفی ارتفاع بیضوی، ارتفاع ارتومتریک نقطه مدنظر نیز محاسبه خواهد شد.

در این حالت با توجه به مشخص بودن ارتفاع ژئوئید بر روی گرید ۲٫۵’×۲٫۵′ دقیقه کمانی، با تعیین روش درونیابی مناسب می‌توان ارتفاع ژئوئید را در نقطه مدنظر محاسبه (درونیابی) نمود. روش درونیابی نزدیکترین همسایگی (Nearest)، دوخطی Bilinear ، اسپیلاین Spline و دومکعبیBicubic از قسمت مربوطه قابل انتخاب است.

در صورتی که گزینه “محاسبات مجزا” انتخاب گردد، علاوه بر طول و عرض جغرافیایی، حتماً باید ارتفاع بیضوی نقطه مدنظر بر روی سطح زمین نیز در قسمت مختصات ورودی معرفی گردد. در این صورت محاسبات با استفاده از ضرایب هارمونیک‌های کروی و توابع پایه شعاعی انجام خواهد شد. در اینحالت محاسبات نسبت به روش درونیابی کمی زمان‌بر است.

همچنین در این محاسبات از قسمت “روش انطباق مدل ژئوئید بر نقاط کنترل GNSS/Levelling” می‌توان نحوه برازش به نقاط کنترل ارتفاعی موجود در کشور را با استفاده از رویه تصحیح سه پارامتری (صفحه) یا چندجمله‌ای تصحیح شش پارامتری (رویه درجه دو) مشخص نمود.

خروجی برنامه، ارتفاع ژئوئید و مقدار تصحیح از سیستم ارتفاعی جدید به قدیم کشور در نقطه مدنظر است. همچنین در صورت معرفی ارتفاع بیضوی، ارتفاع ارتومتریک و ارتفاع در سیستم ارتفاعی قدیم IRHS1998 نیز محاسبه می‌گردد.

درصورتی که ارتفاع ژئوئید و مقدار تصحیح برابر –۹۹۹۹ محاسبه گردد، به منزله آن است که مختصات نقطه ورودی در خارج از محدوده تعریف شده قرار دارد.

درصورتی که ارتفاع ژئوئید و مقدار تصحیح برابر –۸۸۸۸ محاسبه گردد، به منزله آن است که پارامترهای مربوط به فایل تنظیمات صحیح نبوده و باید به Admin مراجعه شود.

مقایسه هزینه اجرای پروژه به دو روش ترازیابی مستقیم و مشاهدات ماهواره ای

برای محاسبه سود هزینه در این پروژه  ابتدا روش ترازیابی مستقیم بررسی و برآورد هزینه شد سپس هزینه ی انجام همین کار با استفاده از قرائت های ماهواره ای  طبق تعرفه نقشه برداری سال۹۸ محاسبه و این دو با یکدیگر مقایسه گردید. که جداول ذیل گویای میزانی اختلاف هزینه در دو روش ذکر شده هستند.

 

 

 

با توجه به جدول برآورد هزینه و مقایسه هر دو نوع ترازیابی مستقیم و ماهواره ای مشهود است که ترازیابی ماهواره ای به مراتب به صرفه تر بوده به طوری که میزان صرفه جویی کارفرما در این پروژه به میزان ۶۱% و مبلغ ۹۶۰/۷۷۱/۲۲۹/۱۱ ریال نسبت به ترازیابی مستقیم زمینی می باشد.

چالش هایی بر سر راه پروژه

در راه انجام این پروژه همانند همه ی کار های اجرایی موانع و مشکلاتی نیز وجود داشت، یکی از این موانع وجود مناطق صعب العبور و به طبع آن عدم دسترسی به تعدادی از چاه ها بود همچنین تعدادی از دهانه چاه ها مسدود و تخریب شده بود که امکان شناسایی و برداشت آن ایستگاه ها میسر نشد. یکی دیگر از موانع که موجبات کندی و زمان بر شدن مراحل اجرای پروژه را فراهم آورد الزام دستگاه نظارت (اداره کل نقشه برداری شمال شرق کشور )به برداشت نقاط به صورت لوپ بسته به جای پیمایش آنتنی باز و استفاده از نقاط چند منظوره سازمان بود. استفاده از نقاط چند منظوره مستلزمرابطه تنگاتنگ با سازمان نقشه برداری به جهت اطمینان از وجود دیتای مورد نظر در روز انجام عملیات میدانی و استفاده از ایستگاه چند منظوره مورد نظر می باشد.

همچنین با توجه به بندی از قرارداد که ذکر می کند فاصله نقاط جهت مشاهدات ماهواره ای نباید از ۲۰ تا ۳۰ کیلومتر تجاوز کند و همچنین نبود ایستگاه های چند منظور در فواصل نزدیک به منطقه نیاز به ایجاد ایستگاه بتنی کمکی در نزدیکی مناطق مورد نظر بود که این کار جهت انتقال مختصاتایستگاه های چند منظوره سازمان نقشه برداری صورت گرفت.

عدم دسترسی به چاه های پیزومتریک در برخی از مناطق بخصوص در منطقه بیابانی و شن زار مانند منطقه دشت هامون که موجب شده است مسافت طولانی گاها ۱ کیلومتر جهت دسترسی به نقطه پیاده طی شود.

شرایط آب و هوایی اعم از بارندگی و سیلابی شدن مسیل ها و رودخانه ها (منطقه سمن اباد ) تخریب شبکه ترازیابی درجه یک و دو که در اغلب مناطق پیدا کردن نقاط امکان پذیر نبوده ویا به سختی انجام می گرفت . به خصوص در مسیر بیرجند به کرمان تخریب قسمتی از ساختمان چاه های پیزومتریک به طوری که از استحکام آن کاسته شده بود.

شرایط آب و هوایی اعم از بارندگی و سیلابی شدن مسیل ها و رودخانه ها ،عدم دسترسی مناسب به نقاط شبکه چند منظوره به طوری که در بسیاری از موارد بخصوص در محدوده منطقه رباط پشت بادام (دق تل حمید) نقاط شبکه موجود نبوده اند.

تخریب شبکه ترازیابی درجه یک و دو که در اغلب مناطق پیدا کردن نقاط امکان پذیر نبوده و یا به سختی توسط شرکت جهان نقشه پرداز انجام می گرفت .

نتیجه گیری

با توجه به نوع پروژه و حجم انجار کار و با عنایت به اینکه گاهی کارفرما خود پیشنهاد استفاده از روش تعیین مختصات چاه ها با مشاهدات ماهواره ای را ارائه می دهد ابتدا می بایست توجه نمود که روش مورد نظر با توجه به مدل سعادت در آن منطقه مطلوب و دارای دقت مناسب است یا خیر،همچنین با توجه به الزام ناظر به اجرای لوپ بسته باید در نظر داشت که زمان بیشتری صرف عملیات میدانی خواهد شد.

با این همه اگر امکان استفاده از چنین روشی برای هر منطقه از کشور وجود داشته باشد با توجه برآورد هزینه ی انجام شده در این گزارش طبق تعرفه های نقشه بردای سال ۹۸مشخص است که روش مشاهدات ماهواره ای و استفاده از گیرنده ی GPS بسیار به صرفه تر از روش ترازیابی مستقیم است به نحوی که در این پروژه میزان ۶۱% و به مبلغ ۹۶۰/۷۷۱/۲۲۹/۱۱ ریال کاهش قمیت و صرفه جویی در هزینه های انجام شده داشته است.